<!DOCTYPE html>
<html lang="pl" class="no-js">
  <head>
    <meta charset="utf-8">
    <meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge">
    <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">
    <meta name="description" content="ISEZ PAN, PAN, Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt">
    <meta name="author" content="Karolina Szczur">
    <title>Zastosowanie genetyki w badaniach nad ewolucją i ekologią chrząszczy kserotermicznych • Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN</title>
    <script src="//use.typekit.net/sdw3zng.js"></script>
    <script>
      try{Typekit.load();}catch(e){}
      
    </script>
    <link rel="stylesheet" href="/css/normalize.css">
    <link rel="stylesheet" href="/css/main.css">
  </head>
  <body>
    <header role="banner" class="cf">
      <nav role="navigation" class="top-bar cf">
        <div class="container">
          <ul class="cf">
            <li class="home"><a href="/" title="Strona Główna"></a></li>
            <li class="has-dropdown"><a>Instytut</a>
              <ul class="dropdown">
                <li><a href="/dyrekcja.html">Dyrekcja</a></li>
                <li><a href="/pracownicy.html">Pracownicy</a></li>
                <li><a href="/rada.html">Rada Naukowa</a></li>
                <li><a href="/stopnie-naukowe.html">Stopnie i tytuły naukowe</a></li>
                <li><a href="/studium.html">Studium Doktoranckie</a></li>
                <li><a href="/historia.html">Historia</a></li>
                <li><a href="/media.html">Media o Nas</a></li>
              </ul>
            </li>
            <li class="has-dropdown"><a>Jednostki</a>
              <ul class="dropdown">
                <li><a href="/administracja.html">Działy Administracyjne</a></li>
                <li><a href="/zbiory.html">Dział Zbiorów</a></li>
                <li><a href="/zaklad-bezkregowcow.html">Zakład Zoologii Bezkręgowców</a></li>
                <li><a href="/zaklad-zoologii-doswiadczalnej.html">Zakład Bioróżnorodności Molekularnej</a></li>
                <li><a href="/zaklad-kregowcow.html">Zakład Zoologii Kręgowców</a></li>
                <li><a href="/muzeum.html">Muzeum Przyrodnicze</a></li>
                <li><a href="/biblioteka.html">Biblioteka</a></li>
              </ul>
            </li>
            <li class="has-dropdown"><a>Działalność Naukowa</a>
              <ul class="dropdown">
                <li><a href="/bazy-danych.html">Bazy danych</a></li>
                <li><a href="/projekty-badawcze.html">Projekty badawcze</a></li>
                <li><a href="/lista-publikacji.html">Lista publikacji</a></li>
                <li class="has-dropdown"><a href="">Informacje archiwalne</a>
                  <ul class="dropdown right">
                    <li><a href="/korea-polnocna.html">o ekspedycjach do Korei Północnej</a></li>
                    <li><a href="/gujana.html">o ekspedycjach do Gujany Francuskiej</a></li>
                    <li><a href="/rpa.html">o ekspedycjach do RPA</a></li>
                  </ul>
                </li>
              </ul>
            </li>
            <li class="has-dropdown"><a href="/">Wydawnictwa</a>
              <ul class="dropdown">
                <li><a href="/en/folia-biologica.html">Folia Biologica (Kraków)</a></li>
                <li><a href="/en/acta-zoologica.html">Acta Zoologica Cracoviensia</a></li>
                <li><a href="/ksiazki-i-monografie.html">Książki i monografie</a></li>
              </ul>
            </li>
            <li><a href="/zamowienia-publiczne.html">Zamówienia publiczne</a></li>
            <li><a href="/kontakt.html">Kontakt</a></li>
            <li><a href="/en/index.html" class="language">English</a></li>
            <li class="has-dropdown pracownicy"><a href=""></a>
              <ul class="dropdown">
                <li><a href="http://www.isez-adm.pan.krakow.pl/">Strona Administracyjna</a></li>
                <li><a href="http://www.isez-sf.pan.krakow.pl/">Baza Wniosków</a></li>
              </ul>
            </li>
            <li class="facebook"><a href="https://www.facebook.com/isezpan/" title="ISEZ na Facebooku"></a></li>
          </ul>
        </div>
      </nav>
      <div class="container">
        <div class="logo-container-pl"><a href="/" title="Przejdź do strony głównej" class="logo-pl"></a>
          <h2>Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt</h2>
          <h4>Polskiej Akademii Nauk</h4>
        </div>
      </div>
    </header>
    <div class="container doswiadczalna">
      <div class="wrapper zaklady cf">
        <aside class="complementary">
          <div class="vcard panel">
            <h3>Kierownik Zakładu</h3>
            <p class="fn"><strong>Dr hab. Łukasz Kajtoch</strong></p><a href="mailto:[email protected]" class="email">[email protected]</a>
            <p class="tel">(48 12) 422 19 01 w. 29</p><br>
            <h3>Kierownik Pracowni<br>Technik Molekularnych</h3>
            <p class="fn"><strong>Dr Natalia Sawka-Gądek</strong></p><a href="mailto:[email protected]" class="email">[email protected]</a>
            <p class="tel">(48 12) 422 19 01 w. 43</p>
          </div>
          <!-- vcard-->
          <h3>Pracownicy naukowi</h3>
          <ul>
            <li><a href="pracownicy/egrzedzicka.html">Emilia Grzędzicka</a></li>
            <li><a href="pracownicy/bgrzywacz.html">Beata Grzywacz</a></li>
            <li><a href="pracownicy/lkajtoch.html">Łukasz Kajtoch</a></li>
            <li><a href="pracownicy/amaryanska.html">Anna Maryańska-Nadachowska</a></li>
            <li><a href="pracownicy/nsawka.html">Natalia Sawka-Gądek</a></li>
            <li><a href="pracownicy/starcz.html">Sebastian Tarcz</a></li>
            <li><a href="pracownicy/esliwa.html">Elżbieta Warchałowska-Śliwa</a></li>
          </ul>
          <h3>Doktoranci</h3>
          <ul>
            <li><a href="pracownicy/mkocinski.html">Maciej Kociński</a></li>
            <li><a href="pracownicy/mkolasa.html">Michał Kolasa</a></li>
          </ul>
          <h3>Pracownicy techniczni</h3>
          <ul>
            <li>Marta Surmacz</li>
            <li>Maria Wiśniewska</li>
          </ul>
          <h3>Byli pracownicy</h3>
          <ul>
            <li><a href="pracownicy/eprzybos.html">Ewa Przyboś (1962-2018)</a></li>
            <li>Sylwia Malinowska (2016-2018)</li>
            <li>Małgorzata Prajer (1985-2017)</li>
            <li>Dorota Lachowska-Cierlik (1998-2008)</li>
          </ul>
          <h3>Byli doktoranci</h3>
          <ul>
            <li><a href="pracownicy/tfigarski.html">Tomasz Figarski</a></li>
            <li>Agata Lis (2011-2015)</li>
            <li>Marek Kowalczyk (2003-2009)</li>
          </ul>
        </aside>
        <div class="content cf">
          <h2>Badania <em>Paramecium</em></h2>
          <p><em>Paramecium</em> (Orzęski, Protista) jest jednokomórkowym organizmem eukariotycznym charakteryzującym się występowaniem dwóch jąder komórkowych: poliploidalnego makrojądra (odpowiada za funkcje wegetatywne)  i diploidalnego mikrojądra będącego jądrem płciowym, odpowiedzialnym za przekazanie informacji genetycznej do kolejnego pokolenia.</p>
          <p>Mikrojądro uczestnicząc w mejozie i mitozie, bierze udział w procesach płciowych: autogamii i koniugacji. Proces autogamii jest procesem zachodzącym w pojedynczej komórce pantofelka, w przypadku braku partnera koniugacyjnego. W procesie koniugacji biorą udział dwie komórki o przeciwnych, uzupełniających się typach płciowych będące w odpowiednim wieku klonalnym. Dzięki odkryciu typów płciowych Paramecium zaliczono do grona organizmów modelowych w badaniach genetycznych.</p>
          <p><em>Paramecium</em>, podobnie jak inne przebadane pod tym kątem orzęski (np. <em>Tetrahymena</em> czy <em>Vorticella</em>), ma złożoną strukturę gatunku. Taksonomiczne gatunki są zróżnicowane na gatunki kryptyczne, bliźniacze, których przykładem jest 15 gatunków zespołu <em>P. aurelia</em>. Problemy specjacji badane są przez naszą grupę metodami klasycznymi (krzyżówki genetyczne) i molekularnymi (analiza porównawcza fragmentów genomu). Dotychczasowe badania pozwoliły na ujawnienie złożonej struktury gatuków w rodzaju <em>Paramecium</em> w obrębie poszczególnych gatunków (np. u <em>P. putrinum</em>), a także ich wzajemnych filogenetycznych powiązań (Tarcz i wsp. 2014).        p</p>
          <p>Badania faunistyczne ujawniły szersze zasięgi występowania, niż przyjmowano wcześniej w przypadku szeregu gatunków zespołu <em>P. aurelia</em>.</p>
          <p>Dzięki prowadzonym badaniom <em>Paramecium</em> można lepiej zrozumieć mechanizmy ewolucji genomu i nie-Mendlowskiego dziedziczenia opartego na procesach epigenetycznych wpływających na ekspresję genów i fenotyp komórki. Aktualnie, we współpracy międzynarodowej, prowadzone są badania determinacji typów płciowych bliźniaczych gatunków zespołu  <em>P. aurelia</em> (Singh i wsp. 2014). Każdy z tych gatunków charakteryzuje się posiadaniem dwóch uzupełniających typów płciowych, niezbędnych do zajścia procesu koniugacji. W zespole gatunków <em>P. aurelia</em> jedynie jeden gatunek cechuje się mendlowskim dziedziczeniem typów płciowych. U pozostałych gatunków są one determinowane cytoplazmatycznie (dziedziczenie matczyne) lub przypadkowo w wyniku procesów epigenetycznych opartych na interferencji RNA. Genotypowo komórki obu typów płciowych są identyczne. Nie mendlowska, matczyna determinacja typów płciowych zachodzi podczas rearanżacji makrojądrowej gdy diploidalny materiał genetyczny linii płciowej podlega poliploidyzacji, a następnie częściowej eliminacji i telomeryzacji. W wyniku tych przemian powstają funkcjonalne geny makrojądrowe decydujące o fenotypie komórki, czyli między innymi o typie płciowym.</p>
          <p>Zgromadzona kolekcja żywych szczepów pochodzących z wszystkich kontynentów  (z wyjątkiem Antarktydy) reprezentuje poszczególne gatunki zespołu <em>P. aurelia</em>, a także inne gatunki rodzaju <em>Paramecium</em>. Stanowi ona rodzaj banku genowego do wielu badań z zakresu genetyki, systematyki, biologii populacyjnej oraz biogeografii prowadzonych samodzielnie  w obrębie ISEZ PAN oraz w ramach programów międzynarodowych.</p>
          <h4>Realizacja badań w ramach grantów:</h4>
          <p>Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (IUVETUS PLUS) numer IP2011 055971 pt. Ocena bioróżnorodności rodzaju <em>Paramecium</em> w oparciu o kod kreskowy DNA 2012-2014 kierownik dr S. Tarcz, wykonawcy z ISEZ PAN: prof. dr hab. E. Przyboś, N. Sawka, M. Surmacz.</p>
          <p>Narodowego Centrum Nauki (OPUS) numer 2012/05/B/NZ8/00387 pt. <em>Paramecium jenningsi</em> - struktura gatunku i charakterystyka syngenów w oparciu o krzyżówki genetyczne, badania cytologiczne oraz analizę wybranych fragmentów genomu 2013-2015 kierownik: prof. dr hab. E. Przyboś, wykonawcy z ISEZ PAN: dr S. Tarcz, N. Sawka, M. Surmacz.</p>
          <p>Narodowego Centrum Nauki (PRELUDIUM) numer 2013/09/N/NZ8/03198  pt. Identyfikacja genów determinujących mendlowskie i epigenetyczne dziedziczenie typów płciowych u wybranych gatunków zespołu <em>Paramecium aurelia</em> 2014-2016- kierownik N. Sawka.</p>
          <p>Narodowego Centrum Nauki (ETIUDA) numer 2013/08/T/NZ1/00306 pt. Molekularne mechanizmy determinacji typów płciowych u wybranych gatunków zespołu <em>Paramecium aurelia</em> 2013-2014 – kierownik N. Sawka.</p>
          <p>Narodowego Centrum Nauki (OPUS) numer 2014/15/B/NZ8/00258 pt. Biogeografia i mikroewolucja mikroorganizmów eukariotycznych w świetle oceny zmienności genetycznej naturalnych populacji orzęsków należących do zespołu gatunków <em>Paramecium aurelia</em> 2015-2017 kierownik dr hab. S. Tarcz wykonawcy z ISEZ PAN: prof. dr hab. E. Przyboś, dr N. Sawka, M. Surmacz.</p>
          <h4>Realizacja badań w ramach programów międzynarodowych:</h4>
          <p>Sieć naukowa Europejskiej Grupy Badawczej GDRE (fr. Groupement de Recherches Europeen) "<em>Paramecium </em> Genome Dynamics and Evolution" (kierownik dr L. Sperling, współpracownicy z ISEZ PAN: prof. dr hab. E. Przyboś, dr hab. M. Prajer, dr hab. S. Tarcz, dr N. Sawka-Gądek).</p>
          <p>Akcja COST BM1102 “Ciliates as model systems to study genome evolution, mechanisms of non-Mendelian inheritance, and their roles in environmental adaptation 2011-2015” (kierownik prof. C. Miceli, współpracownicy z ISEZ PAN: prof. dr hab. E. Przyboś, dr hab. M. Prajer, dr hab. S. Tarcz, dr N. Sawka-Gądek.</p>
          <p>Trans-generational epigenetic inheritance, genome defense and mating incompatibility in the <em>Paramecium aurelia</em> complex of 15 sibling species 2013-2018 (kierownik dr S. Duharcourt współpracownicy z ISEZ PAN: prof. dr hab. E. Przyboś, dr hab. M. Prajer, dr hab. S. Tarcz, dr N. Sawka-Gądek).</p>
          <h4>Wybrane publikacje:</h4>
          <p>Przyboś E., Tarcz S. 2016. <em>Paramecium jenningsi</em> complex: existence of three cryptic species confirmed by multi-locus analysis and strain crosses, Systematics and Biodiversity, 14:2, 140-154.</p>
          <p>Prajer M., Tarcz S. 2015. The ts111 mutation of <em>Paramecium tetraurelia</em> affects a member of the protein palmitoylation family. Folia biol. (Kraków) 63: 195-213.</p>
          <p>Przyboś E., Tarcz S., Rautian M., Sawka N. 2015. Delimiting Species Boundaries within a Paraphyletic Species Complex: Insights from Morphological, Genetic, and Molecular Data on <em>Paramecium sonneborni</em> (<em>Paramecium</em> aurelia species complex, Ciliophora, Protozoa). Protist, 166(4):438-456</p>
          <p>Singh D. P., Saudemont B., Guglielmi G., Arnaiz O., Jean-François Gout J.-F., Prajer M., Potekhin A., Przyboś E., Aubusson-Fleury A., Bhullar S., Bouhouche B., Lhuillier-Akakpo M., Tanty V., Blugeon C., Alberti A., Labadie K., Aury J.-M., Sperling L.., Duharcourt S., Meyer E. 2014. Genome-defence small RNAs exapted for epigenetic mating-type inheritance. Nature 509: 447-452.</p>
          <p>Tarcz S., Rautian M., Potkhin A., Sawka N., Beliavaskaya A., Kiselev A., Nekrasova I., Przyboś E. 2014. <em>Paramecium putrinum</em> (Ciliophora, Protozoa): The first insight into the variation of two DNA fragments – Molecular support for the existence of cryptic species. Molecular Phylogenetics and Evolution 73:140-145</p>
          <p>Tarcz S., Przyboś E., Surmacz M. 2013. An assessment of haplotype variation in ribosomal and mitochondrial DNA fragments suggests incomplete lineage sorting in some species of the <em>Paramecium aurelia</em> complex (Ciliophora, Protozoa). Molecular Phylogenetics and Evolution 67: 255-265.</p>
          <p>Arnaiz O. Mathy N., Baudry C., Malinsky S., Aury J.-M., Denby Wilkes C., Garnier O., Labadie K., Lauderdale B., Le Muël A., Marmignon A., Nowacki M., Poulain J., Prajer M., Wincker P., Meyer E., Duharcourt S., Duret L., Betermier M., Sperling L. 2012. The <em>Paramecium germline</em> genome provides a niche for intragenic parasitic DNA: evolutionary dynamics of internal eliminated sequences. PLoS Genetics 8: e1002984.</p>
          <p>Przyboś E., Tarcz S., Prajer M., Surmacz M., Rautian M., Sawka N. 2012. Does high intraspecific variability of two genome fragments indicate a recent speciation process of <em>Paramecium dodecaurelia</em> (<em>P. aurelia</em> species complex, Ciliophora, Protozoa)? Systematics and Biodiversity 10: 289-304.</p>
          <p>Tarcz S., Potekhin A., Rautian M., Przyboś E. 2012. Variation in ribosomal and mitochondrial DNA sequences demonstrates the existence of intraspecific groups in <em>Paramecium multimicronucleatum</em> (Ciliophopra, Oligohymenophorea). Molecular Phylogenetics and Evolution 63: 500-509.</p>
          <div class="panel small gallery nomargin"><a href="/img/zoologia-doswiadczalna/big/paramecium_01.jpg" rel="lightbox[roadtrip]" title="Badania Paramecium"><img title="Badania Paramecium" src="/img/zoologia-doswiadczalna/small/paramecium_01.jpg"></a></div>
        </div>
      </div>
    </div>
    <footer role="contentinfo" class="cf">
      <div class="container">
        <nav role="navigation" class="cf">
          <ul>
            <li>
              <h3>o Instytucie</h3>
            </li>
            <li><a href="/dyrekcja.html">Dyrekcja</a></li>
            <li><a href="/pracownicy.html">Pracownicy</a></li>
            <li><a href="/rada.html">Rada Naukowa</a></li>
            <li><a href="/stopnie-naukowe.html">Stopnie i tytuły naukowe</a></li>
            <li><a href="/studium.html">Studium Doktoranckie</a></li>
            <li><a href="/historia.html">Historia</a></li>
            <li><a href="/media.html">Media o Nas</a></li>
          </ul>
          <ul>
            <li>
              <h3>Jednostki</h3>
            </li>
            <li><a href="/administracja.html">Działy Administracyjne</a></li>
            <li><a href="/zbiory.html">Dział Zbiorów</a></li>
            <li><a href="/zaklad-bezkregowcow.html">Zakład Zoologii Bezkręgowców</a></li>
            <li><a href="/zaklad-zoologii-doswiadczalnej.html">Zakład Bioróżnorodności Molekularnej</a></li>
            <li><a href="/zaklad-kregowcow.html">Zakład Zoologii Kręgowców</a></li>
            <li><a href="/muzeum.html">Muzeum Przyrodnicze</a></li>
            <li><a href="/biblioteka.html">Biblioteka</a></li>
          </ul>
          <ul>
            <li>
              <h3>Działalność Naukowa</h3>
            </li>
            <li><a href="/bazy-danych.html">Bazy danych</a></li>
            <li><a href="/lista-publikacji.html">Lista publikacji</a></li>
            <li>
              <h3>Informacje archiwalne</h3>
            </li>
            <li><a href="/korea-polnocna.html">o ekspedycjach do Korei Północnej</a></li>
            <li><a href="/gujana.html">o ekspedycjach do Gujany Francuskiej</a></li>
            <li><a href="/rpa.html">o ekspedycjach do RPA</a></li>
          </ul>
          <ul>
            <li>
              <h3>Wydawnictwa</h3>
            </li>
            <li><a href="/en/folia-biologica.html">Folia Biologica (Kraków)</a></li>
            <li><a href="/en/acta-zoologica.html">Acta Zoologica Cracoviensia</a></li>
            <li><a href="/ksiazki-i-monografie.html">Książki i monografie</a></li>
          </ul>
          <ul>
            <li>
              <h3><a href="/zamowienia-publiczne.html">Zamówienia publiczne</a></h3>
            </li>
          </ul>
          <ul>
            <li>
              <h3><a href="/kontakt.html">Kontakt</a></h3>
            </li>
          </ul>
        </nav>
        <div class="internal-links cf">
          <ul class="cf">
            <li>
              <h3>Dla pracowników:</h3>
            </li>
            <li><a href="http://www.isez-adm.pan.krakow.pl/">Strona Administracyjna</a></li>
            <li><a href="http://www.isez-sf.pan.krakow.pl/">Baza Wniosków</a></li>
          </ul>
        </div>
        <p>© Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt Polskiej Akademii Nauk</p>
        <p>Strona spełnia wymagania dostępności <a href="http://www.w3.org/TR/WCAG/">WCAG </a>oraz jest zgodna ze standardami <a href="http://validator.w3.org/check?uri=www.isez.pan.krakow.pl">W3C</a>.</p>
      </div>
    </footer>
    <script src="/js/modernizr.js"></script>
    <script src="//ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/1.11.0/jquery.min.js"></script>
    <script src="/js/lightbox.js"></script>
    <script src="/js/main.js"></script>
  </body>
</html>