<!DOCTYPE html>
<html lang="pl" class="no-js">
  <head>
    <meta charset="utf-8">
    <meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge">
    <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">
    <meta name="description" content="ISEZ PAN, PAN, Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt">
    <meta name="author" content="Karolina Szczur">
    <title>Wykopaliska w Jaskini Borsuka • Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN</title>
    <script src="//use.typekit.net/sdw3zng.js"></script>
    <script>
      try{Typekit.load();}catch(e){}
      
    </script>
    <link rel="stylesheet" href="/css/normalize.css">
    <link rel="stylesheet" href="/css/main.css">
  </head>
  <body>
    <header role="banner" class="cf">
      <nav role="navigation" class="top-bar cf">
        <div class="container">
          <ul class="cf">
            <li class="home"><a href="/" title="Strona Główna"></a></li>
            <li class="has-dropdown"><a>Instytut</a>
              <ul class="dropdown">
                <li><a href="/dyrekcja.html">Dyrekcja</a></li>
                <li><a href="/pracownicy.html">Pracownicy</a></li>
                <li><a href="/rada.html">Rada Naukowa</a></li>
                <li><a href="/stopnie-naukowe.html">Stopnie i tytuły naukowe</a></li>
                <li><a href="/szkola-doktorska.html">Szkoła Doktorska</a></li>
                <li><a href="/studium.html">Studium Doktoranckie</a></li>
                <li><a href="/zglaszanie-naruszen-wewnetrznych-prawa.html">Zgłaszanie naruszeń wewnętrznych prawa</a></li>
                <li><a href="/plan-rownosci-plci.html">Plan Równości Płci (GEP)</a></li>
                <li><a href="/standardy-ochrony-maloletnich.html">Standardy ochrony małoletnich</a></li>
                <li><a href="/historia.html">Historia</a></li>
                <li><a href="/media.html">Media o Nas</a></li>
              </ul>
            </li>
            <li class="has-dropdown"><a>Jednostki</a>
              <ul class="dropdown">
                <li><a href="/administracja.html">Działy Administracyjne</a></li>
                <li><a href="/zbiory.html">Dział Zbiorów</a></li>
                <li><a href="/zaklad-bezkregowcow.html">Zakład Zoologii Bezkręgowców</a></li>
                <li><a href="/zaklad-bioroznorodnosci-molekularnej.html">Zakład Bioróżnorodności Molekularnej</a></li>
                <li><a href="/zaklad-kregowcow.html">Zakład Zoologii Kręgowców</a></li>
                <li><a href="/zaklad-ekologii.html">Zakład Ekologii</a></li>
                <li><a href="/muzeum.html">Muzeum Przyrodnicze</a></li>
                <li><a href="/biblioteka.html">Biblioteka</a></li>
                <li><a href="/pracownia-technik-molekularnych.html">Pracownia Technik Molekularnych</a></li>
              </ul>
            </li>
            <li class="has-dropdown"><a>Działalność Naukowa</a>
              <ul class="dropdown">
                <li><a href="/bazy-danych.html">Bazy danych</a></li>
                <li><a href="/projekty-badawcze.html">Projekty badawcze</a></li>
                <li><a href="/lista-publikacji.html">Lista publikacji</a></li>
                <li><a href="/etyka.html">Etyka</a></li>
                <li class="has-dropdown"><a href="">Informacje archiwalne</a>
                  <ul class="dropdown right">
                    <li><a href="/korea-polnocna.html">o ekspedycjach do Korei Północnej</a></li>
                    <li><a href="/gujana.html">o ekspedycjach do Gujany Francuskiej</a></li>
                    <li><a href="/rpa.html">o ekspedycjach do RPA</a></li>
                  </ul>
                </li>
              </ul>
            </li>
            <li class="has-dropdown"><a href="/">Wydawnictwa</a>
              <ul class="dropdown">
                <li><a href="/en/folia-biologica.html">Folia Biologica (Kraków)</a></li>
                <li><a href="/en/acta-zoologica.html">Acta Zoologica Cracoviensia</a></li>
                <li><a href="/ksiazki-i-monografie.html">Książki i monografie</a></li>
              </ul>
            </li>
            <li><a href="/zamowienia-publiczne.html">Zamówienia publiczne</a></li>
            <li><a href="/kontakt.html">Kontakt</a></li>
            <li><a href="/en/index.html" class="language">English</a></li>
            <li class="has-dropdown pracownicy"><a href=""></a>
              <ul class="dropdown">
                <li><a href="http://www.isez-adm.pan.krakow.pl/">Strona Administracyjna</a></li>
                <li><a href="http://www.isez-sf.pan.krakow.pl/">Baza Wniosków</a></li>
              </ul>
            </li>
            <li class="facebook"><a href="https://www.facebook.com/isezpan/" title="ISEZ na Facebooku"></a></li>
            <li class="bip"><a href="https://isezpan.bip.gov.pl/" title="Biuletyn Informacji Publicznej"></a></li>
          </ul>
        </div>
      </nav>
      <div class="container">
        <div class="logo-container-pl"><a href="/" title="Przejdź do strony głównej" class="logo-pl"></a>
          <h2>Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt</h2>
          <h4>Polskiej Akademii Nauk</h4>
        </div><a href="/projekty-UE.html" title="OZwRCIN" class="logo-ue"></a>
      </div>
    </header>
    <div class="container kregowce">
      <div class="wrapper zaklady cf">
        <aside class="complementary">
          <div class="vcard panel">
            <h3>Kierownik Zakładu</h3>
            <p class="fn"><strong>Dr hab. Jarosław Wilczyński</strong></p><a href="mailto:[email protected]" class="email">[email protected]</a>
            <p class="tel">(48 12) 422 80 00 w. 32</p><br>
            <h3>Kierownik<br>Pracowni Archeozoologii</h3>
            <p class="fn"><strong>Dr hab. Jarosław Wilczyński</strong></p><a href="mailto:[email protected]" class="email">[email protected]</a>
            <p class="tel">(48 12) 422 80 00 w. 32</p>
          </div>
          <!-- vcard-->
          <h3>Pracownicy naukowi<br>i doktoranci</h3>
          <ul>
            <li><a href="pracownicy/zbochenski.html">Zbigniew M. Bocheński</a></li>
            <li><a href="pracownicy/ggeorgalis.html">Georgios Georgalis</a></li>
            <li><a href="pracownicy/nkowalik.html">Nina Kowalik</a></li>
            <li><a href="pracownicy/alemanik.html">Anna Lemanik</a></li>
            <li><a href="pracownicy/lmatyaszczyk.html">Lena Matyaszczyk (doktorantka)</a></li>
            <li><a href="pracownicy/anadachowski.html">Adam Nadachowski</a></li>
            <li><a href="pracownicy/ooszczepalinska.html">Oliwia Oszczepalińska (doktorantka)</a></li>
            <li><a href="pracownicy/apereswiet.html">Andrea Pereswiet-Soltan</a></li>
            <li><a href="pracownicy/zszyndlar.html">Zbigniew Szyndlar</a></li>
            <li><a href="pracownicy/kwertz.html">Krzysztof Wertz</a></li>
            <li><a href="pracownicy/jwilczynski.html">Jarosław Wilczyński</a></li>
            <li><a href="pracownicy/pwojtal.html">Piotr Wojtal</a></li>
          </ul>
          <h3>Pracownicy techniczni</h3>
          <ul>
            <li>Maciej Burza</li>
            <li><a href="/pracownicy/glipiecki.html">Grzegorz Lipecki</a></li>
            <li><a href="pracownicy/spospula.html">Sylwia Pospuła</a></li>
            <li><a href="/pracownicy/jreliga.html">Joanna Religa-Sobczyk</a></li>
          </ul>
          <h3>Badania</h3>
          <ul>
            <li><a href="/kregowce/jaksice.html">Wykopaliska na górnopaleolitycznym stanowisku w Jaksicach</a></li>
            <li class="active"><a href="/kregowce/jaskinia-borsuka.html">Wykopaliska w Jaskini Borsuka</a></li>
            <li><a href="/kregowce/spadzista.html">Górnopaleolityczne stanowisko łowców mamutów Kraków ulica Spadzista (B)</a></li>
            <li><a href="/kregowce/jamna-szybiaki.html">Jamna szybiaki – nowy gatunek ptaka z Oligocenu</a></li>
          </ul>
        </aside>
        <div class="content cf">
          <h2>Wykopaliska w Jaskini Borsuka</h2>
          <p>Jaskinia Borsuka jest położona w dolinie Szklarki w gm. Zabierzów. Została odkryta przez speleologa Jakuba Nowaka w trakcie inwentaryzacji jaskiń tego rejonu, który przekazał informacje o tym odkryciu do Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN w Krakowie. W 2008 roku rozpoczęto badania wykopaliskowe mające na celu rozpoznanie stratygrafii osadów tej jaskini. Badania prowadzone były przez ISEZ PAN we współpracy z dr Michałem Wojenką z Instytutu Archeologii UJ (w pierwszym sezonie badań) oraz przy wsparciu finansowym Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie.</p>
          <p>W trakcie badań odkryto interesujące materiały archeologiczne, zarówno kamienne jak i kościane, związane w głównej mierze z osadnictwem epoki kamienia – paleolitem i mezolitem. W wyniku prowadzonych prac terenowych odkryto między innymi ślady krótkotrwałego pobytu ludności związanej z kulturą komornicką (mezolit), w postaci kilkudziesięciu wyrobów krzemiennych. Wśród artefaktów liczną grupę stanowiły mikrolityczne zbrojniki, które były wykorzystywane jako groty strzał. Prawdopodobnie niewielka grupa łowców mezolitycznych zatrzymała się w tej jaskini około 8 tys. lat temu w celu naprawy i wymiany uszkodzonych elementów broni łowieckiej a następnie ruszyła dalej.</p>
          <p>Najciekawszy materiał zabytkowy związany jest jednak z osadnictwem górnopaleolitycznym sprzed około 28 tysięcy lat, obejmujący 112 zawieszek wykonanych z zębów tura <em>Bos primigenius</em> lub żubra pierwotnego <em>Bison priscus</em> oraz łosia <em>Alces alces</em>. Zawieszki przygotowano z dużą starannością: korzeń zęba został najpierw ścieniony, a następnie przewiercony z obu stron. Oprócz zawieszek, tworzących prawdopodobnie jeden naszyjnik, w ich sąsiedztwie znaleziono 6 zębów półtorarocznego dziecka. Są jedyne szczątki ludzkie związane z tym okresem zasiedlenia jaskini. Znalezisko można ostrożnie interpretować jako pochówek dziecka, któremu jako dar grobowy złożono naszyjnik. Wyraźne ślady ogładzenia widoczne na szkliwie zębów/zawieszek wskazują, że zapewne stanowił część stroju któregoś z dorosłych łowców. Na niektórych zawieszkach można zaobserwować dodatkowo ślady czerwonego barwnika, ochry. Oprócz naszyjnika nie znaleziono żadnych innych zabytków, ani krzemiennych, ani kościanych, które mogłyby wskazywać na odmienne przeznaczenie jaskini. Dlatego też odkrycie można uznać za najstarszy pochówek na ziemiach polskich. Odkryte szczątki ludzkie są jednymi z najstarszych znalezionych na ziemiach polskich.</p>
          <p>Oprócz wspomnianych wyżej zabytków oraz zębów dziecka w jaskini odkryto również kości i zęby plejstoceńskich ssaków. Obok szczątków zwierząt przystosowanych do zimnego klimatu, takich jak: nosorożec włochaty <em>Coelodonta antiquitatis</em>,  renifer <em>Rangifer tarandus</em>, lis polarny <em>Vulpes lagopus</em> czy koń <em>Equus ferus</em>, znaleziono również pozostałości (kości i zęby) zwierząt związanych ze środowiskiem leśnym. Są to m.in. szczątki łosia <em>Alces alces</em>, rysia <em>Lynx lynx</em>, borsuka <em>Meles meles</em> oraz bobra <em>Castor fiber</em>. Należy podkreślić, że jest to pierwsze w Polsce stanowisko z końca plejstocenu, gdzie odkryto te gatunki.</p>
          <div class="panel small gallery nomargin nodesc"><a href="/img/kregowce/big/jaskinia_borsuka1.jpg" data-lightbox="roadtrip"><img src="/img/kregowce/small/jaskinia_borsuka1.png"></a></div>
          <div class="panel small gallery nodesc"><a href="/img/kregowce/big/jaskinia_borsuka2.jpg" data-lightbox="roadtrip"><img src="/img/kregowce/small/jaskinia_borsuka2.png"></a></div>
          <div class="panel small gallery nodesc"><a href="/img/kregowce/big/jaskinia_borsuka3.jpg" data-lightbox="roadtrip"><img src="/img/kregowce/small/jaskinia_borsuka3.png"></a></div>
          <div class="panel small gallery nomargin nodesc"><a href="/img/kregowce/big/jaskinia_borsuka4.jpg" data-lightbox="roadtrip"><img src="/img/kregowce/small/jaskinia_borsuka4.png"></a></div>
          <div class="panel small gallery nodesc"><a href="/img/kregowce/big/jaskinia_borsuka5.jpg" data-lightbox="roadtrip"><img src="/img/kregowce/small/jaskinia_borsuka5.png"></a></div>
          <div class="panel small gallery nodesc"><a href="/img/kregowce/big/jaskinia_borsuka6.jpg" data-lightbox="roadtrip"><img src="/img/kregowce/small/jaskinia_borsuka6.png"></a></div>
          <div class="panel small gallery nomargin nodesc"><a href="/img/kregowce/big/jaskinia_borsuka7.jpg" data-lightbox="roadtrip"><img src="/img/kregowce/small/jaskinia_borsuka7.png"></a></div>
          <div class="panel small gallery nodesc"><a href="/img/kregowce/big/jaskinia_borsuka8.jpg" data-lightbox="roadtrip"><img src="/img/kregowce/small/jaskinia_borsuka8.png"></a></div>
          <div class="panel small gallery nodesc"><a href="/img/kregowce/big/jaskinia_borsuka9.jpg" data-lightbox="roadtrip"><img src="/img/kregowce/small/jaskinia_borsuka9.png"></a></div>
          <div class="panel small gallery nomargin nodesc"><a href="/img/kregowce/big/jaskinia_borsuka10.jpg" data-lightbox="roadtrip"><img src="/img/kregowce/small/jaskinia_borsuka10.png"></a></div>
          <div class="panel small gallery nodesc"><a href="/img/kregowce/big/jaskinia_borsuka11.jpg"><img src="/img/kregowce/small/jaskinia_borsuka11.png"></a></div>
          <div class="panel small gallery nodesc"><a href="/img/kregowce/big/jaskinia_borsuka12.jpg" data-lightbox="roadtrip"><img src="/img/kregowce/small/jaskinia_borsuka12.png"></a></div>
          <div class="panel small gallery nomargin nodesc"><a href="/img/kregowce/big/jaskinia_borsuka13.jpg" data-lightbox="roadtrip"><img src="/img/kregowce/small/jaskinia_borsuka13.png"></a></div>
          <div class="panel small gallery nodesc"><a href="/img/kregowce/big/jaskinia_borsuka14.jpg" data-lightbox="roadtrip"><img src="/img/kregowce/small/jaskinia_borsuka14.png"></a></div>
          <div class="panel small gallery nodesc"><a href="/img/kregowce/big/jaskinia_borsuka15.jpg" data-lightbox="roadtrip"><img src="/img/kregowce/small/jaskinia_borsuka15.png"></a></div>
          <div class="panel small gallery nomargin nodesc"><a href="/img/kregowce/big/jaskinia_borsuka16.jpg" data-lightbox="roadtrip"><img src="/img/kregowce/small/jaskinia_borsuka16.png"></a></div>
        </div>
      </div>
    </div>
    <footer role="contentinfo" class="cf">
      <div class="container">
        <nav role="navigation" class="cf">
          <ul>
            <li>
              <h3>o Instytucie</h3>
            </li>
            <li><a href="/dyrekcja.html">Dyrekcja</a></li>
            <li><a href="/pracownicy.html">Pracownicy</a></li>
            <li><a href="/rada.html">Rada Naukowa</a></li>
            <li><a href="/stopnie-naukowe.html">Stopnie i tytuły naukowe</a></li>
            <li><a href="/szkola-doktorska.html">Szkoła Doktorska</a></li>
            <li><a href="/studium.html">Studium Doktoranckie</a></li>
            <li><a href="/historia.html">Historia</a></li>
            <li><a href="/media.html">Media o Nas</a></li>
          </ul>
          <ul>
            <li>
              <h3>Jednostki</h3>
            </li>
            <li><a href="/administracja.html">Działy Administracyjne</a></li>
            <li><a href="/zbiory.html">Dział Zbiorów</a></li>
            <li><a href="/zaklad-bezkregowcow.html">Zakład Zoologii Bezkręgowców</a></li>
            <li><a href="/zaklad-zoologii-doswiadczalnej.html">Zakład Bioróżnorodności Molekularnej</a></li>
            <li><a href="/zaklad-kregowcow.html">Zakład Zoologii Kręgowców</a></li>
            <li><a href="/zespol-ekologii-krajobrazu.html">Zespół Ekologii Krajobrazu</a></li>
            <li><a href="/muzeum.html">Muzeum Przyrodnicze</a></li>
            <li><a href="/biblioteka.html">Biblioteka</a></li>
            <li><a href="/pracownia-technik-molekularnych.html">Pracownia Technik Molekularnych</a></li>
          </ul>
          <ul>
            <li>
              <h3>Działalność Naukowa</h3>
            </li>
            <li><a href="/bazy-danych.html">Bazy danych</a></li>
            <li><a href="/lista-publikacji.html">Lista publikacji</a></li>
            <li>
              <h3>Informacje archiwalne</h3>
            </li>
            <li><a href="/korea-polnocna.html">o ekspedycjach do Korei Północnej</a></li>
            <li><a href="/gujana.html">o ekspedycjach do Gujany Francuskiej</a></li>
            <li><a href="/rpa.html">o ekspedycjach do RPA</a></li>
          </ul>
          <ul>
            <li>
              <h3>Wydawnictwa</h3>
            </li>
            <li><a href="/en/folia-biologica.html">Folia Biologica (Kraków)</a></li>
            <li><a href="/en/acta-zoologica.html">Acta Zoologica Cracoviensia</a></li>
            <li><a href="/ksiazki-i-monografie.html">Książki i monografie</a></li>
          </ul>
          <ul>
            <li>
              <h3><a href="/zamowienia-publiczne.html">Zamówienia publiczne</a></h3>
            </li>
          </ul>
          <ul>
            <li>
              <h3><a href="/kontakt.html">Kontakt</a></h3>
            </li>
          </ul>
          <ul>
            <li>
              <h3><a href="/rodo.html">RODO</a></h3>
            </li>
          </ul>
        </nav>
        <div class="internal-links cf">
          <ul class="cf">
            <li>
              <h3>Dla pracowników:</h3>
            </li>
            <li><a href="http://www.isez-adm.pan.krakow.pl/">Strona Administracyjna</a></li>
            <li><a href="http://www.isez-sf.pan.krakow.pl/">Baza Wniosków</a></li>
          </ul>
        </div>
        <p>© Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt Polskiej Akademii Nauk</p>
        <p>Strona spełnia wymagania dostępności <a href="http://www.w3.org/TR/WCAG/">WCAG </a>oraz jest zgodna ze standardami <a href="http://validator.w3.org/check?uri=www.isez.pan.krakow.pl">W3C</a>.</p>
      </div>
    </footer>
    <script src="/js/modernizr.js"></script>
    <script src="//ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/1.11.0/jquery.min.js"></script>
    <script src="/js/lightbox.js"></script>
    <script src="/js/main.js"></script>
  </body>
</html>